Kayıtlar

Müslüman Kadınlar ve Bilim: “Eksik” Aktörlerin Aranışı | Margaret Gaida

Resim
  Modern dünya öncesinde İslam dünyasında bir kadına ithaf edildiği bilinen tek bilimsel çalışma, Biruni’nin Kitāb al-tafhīm li-awā'il ṣina'at al-tanjīm veya Astroloji Sanatının Unsurlarının Anlaşılması Üzerine  [1] kitabıdır. 11. yüzyılın başlarında yazılan bu eser Pers İmparatorluğu'nun bir bölgesi olan Harezm’den el-Hasan'ın kızı prenses Rayhana’ya adanmıştır. Biruni’nin ona olan bağlılığı onun varlığının tek kanıtı olduğu için Rayhana'nın hayatı efsanelerle sınırlıdır. Modern baskının editörü 1934'te şöyle yazmıştı: "Bilimsel bilgiye duyduğu arzu ve kendisine ithaf edilmiş bir kitaba sahip olma gibi nadir bir ayrıcalığıyla doğulu kadınlar arasında diğerlerinden ayrışan biri." Modernizm öncesi İslam dünyasında kadın ve bilim  [2] üzerine yapılan araştırmalar, Rayhana için neredeyse seksen yıl önce yapılan bu değerlendirmenin ötesinde çok az ilerleme kaydetti. Son çalışmalarda bir avuç isim gün ışığına çıksa da hepsi 10. yüzyıl itibariyle tarihe k...

Siyah Sinekler ve Onchocerciasis I Samet Tekin

Resim
  Nehir körlüğü olarak da bilinen Onchocerciasis, Simuliidae (siyah sinekler) familyasına ait Simulium cinsi tarafindan vektör olarak taşınan Onchocerca volvulus nematod türü tarafından meydana getirilen parazitik bir hastalıktır. Ölümcül bir hastalık olmayan Onchocerciasis, önce deride acılı nodüller meydana gelir ve nihayetinde gözlere yayılarak körlüğe sebep olur. Bu hastalık en çok Orta Afrika’da yaygın olmakla birlikte, Güney Amerika’da da görülür. Hastalık muhtemelen Amerika kıtasının Avrupalılar tarafindan koloniler kurulup, Afrika’dan buraya getirilen kölelerin ardından ortaya çıkmıştır. 2017 yılı itibariyle yaklaşık 220 milyon insan bu hastalıktan dolayı risk altındadır. Yaklaşık 14,6 milyon insan Onchocerciasis’e yakalanmış, 1,15 milyon insan ise kör olmuştur [1]. Onchocerciasis’ın ortaya çıkarmış olduğu hastalık etkilerini incelemeden önce hastalığın vektörü olan siyah sinekler ve hastalığa sebep olan O . volvulus ’un biyolojilerine göz atalım. Siyah Sinekler (Simuliidae...